Örnek Sayı

Drama Yöntemi İle Etkili Matematik Öğretimi

 Nazmiye AKYAZI

Matematik Öğretmeni


 

Günümüz eğitim anlayışı öğrencinin bilgi düzeyinin değerlendirilmesinden ziyade, bilginin birey için anlamlı ve yaşantısal hale getirilmesi esasına dayanmaktadır. Eğitim ve öğretimde öğrencileri ezbere iten, düşünmeye sevk etmeyen, öğrencinin sürekli dinlediği bir sistem artık çağımızda kabul görmemektedir. Bunun yerine karşılaştığı problemlere çözüm önerileri getiren, yaşadığı çevreyi sorgulayabilen, duygularını ve aklını birlikte kullanan, bilgiyi özümseyerek onu işe dönüştüren bireylerin yetişmesi amaçlanmaktadır (Karakaya, 2007). Bu amacın gerçekleşmesi için etkili akıl yürütme, eleştirel düşünme ve problem çözme becerileri gerekli zihinsel becerilerdir (Karapınarlı, 2007). Bu bağlamda öğrencilerin araştırma ve sorgulama yapabilecekleri, iletişim kurabilecekleri, eleştirel düşünebilecekleri, gerekçelendirme yapabilecekleri, fikirlerini rahatlıkla paylaşabilecekleri ve farklı çözüm yöntemlerini sunabilecekleri sınıf ortamları oluşturulmalı ve öğrencilerin öğrenme sürecinin her aşamasında aktif olduğu, yaparak yaşayarak öğrendiği yöntemler kullanılmalıdır (MEB, 2018). Bu yöntemlerden birisi de drama yöntemidir. 

Drama, bir kelimenin, bir düşüncenin, içsel bir durumun, bir tasarımın veya olayın çeşitli teknik ve oyunsu süreçlerden yararlanılarak eyleme dönüştürülmesidir (San, 1996). Drama yöntemine dayalı olarak işlenen bir derste öğretmenin rolü, geleneksel sistemdeki gibi bilgi vermek yerine öğrencilerin yeni bilgileri keşfetmelerine, yapılandırmalarına yardımcı olmak, bu tür bilgiler hakkında konuşmaları için ortamlar ve fırsatlar yaratmaktır (Anderson, 2005). Eğitimde drama yöntemi; aktif öğrenme, sosyal öğrenme, keşfederek öğrenme, işbirlikli öğrenme gibi çeşitli türleri bir arada sunan bir yöntemdir. Eğitimde drama yönteminin temel amacına bakıldığında bireyin kendini ifade edebilmesi, araştırma istek ve duygusunun geliştirilmesi ve yaratıcı kılınmasıdır ki drama etkinliklerinin doğasında tüm katılımcı ve izleyicilerin sözlü ve sözsüz etkileşim yoluyla yaşayarak öğrenmeleri vardır (Yılmaz ve Sünbül, 2003). Bu yöntemle öğrenci, öğrenme ortamında aktif hale gelir, eğlenirken öğrenir, yaparak yaşayarak öğrendiği için bilgiler daha kalıcı olur, iletişim becerileri gelişir, yaratıcılığını ortaya koyma fırsatı bulur, problem çözme becerisi gelişir (Kara ve Çam, 2007). Eğitimde drama yönteminin kullanımı aynı zamanda öğrencilerin farklı disiplinleri bir arada kullanarak kendi öğrenmelerini kendilerinin yapılandırmasını sağlar, öğrencileri öğrenmeye istekli hale getirir, öğrencileri derse karşı cesaretlendirip bu süreçte onların aktif olmalarını sağlar. Öğrenciler için bu süreçte en gerekli malzeme hayal gücüdür.Bu süreç; görmek, duymak, hissetmek, koklamak, tadını almak gibi zihinsel işlemleri gerektirmektedir. Bunların yapılması öğrencilerin zihinsel becerilerini geliştirmektedir. Böylece konu da daha canlı ve yaşantısal hale gelmektedir.Ayrıca drama yöntemi öğrencilere bilişsel açıdan olduğu kadar duyuşsal açıdan da önemli katkılar sunar.Öğrencilerin drama sürecinde sosyalleşerek kendilerine güven ve saygı duymalarına yardımcı olur. Dramada öğrenciler başka bir kimliğe bürünerek başkalarının nasıl hissettiğini, düşündüğünü anlama imkanı da bulmaktadırlar.Bu da öğrencilerin empati yeteneğinin gelişmesine katkı sağlamaktadır. Yine öğrenciler dramada bizzat katıldıkları ve hoşlandıkları bir etkinlik yaptıkları için daha fazla tecrübe edinirler, hislerini, duygularını açıklama imkanı bulurlar.

Matematik eğitimi ise bireylere fiziksel dünyayı ve sosyal etkileşimleri anlamaya yardımcı olacak geniş bir bilgi ve beceri donanımı sağlar; çeşitli deneyimlerini analiz edebilecekleri, açıklayabilecekleri, tahminde bulunacakları ve problem çözebilecekleri bir dil ve sistematik kazandırır; yaratıcı düşünmeyi kolaylaştırır ve estetik gelişimi sağlar (MEB, 2005). Ancak, matematik öğrenciler tarafından öğrenilmesi zor ve zorunlu bir ders olarak değerlendirilmektedir (Alakoç, 2003). Öğrencilerin matematik dersinin öğrenilmesi zor ve sıkıcı bir ders şeklindeki ön yargısını değiştirebilmek çok önemlidir. Matematiğe karşı olumsuz olan ve öğrenme sürecini olumsuz yönde etkileyen algıları olumluya dönüştürüp matematiği zevkli, eğlenceli bir ders haline getirmek gerekmektedir. Matematik, soyut bir ders olmasının yanı sıra genellikle öğrenciler tarafından günlük hayatla bağdaştırılamayan bir ders olarak da görülmektedir. Oysa hayatın her aşamasında matematik vardır. Zaten matematik öğretiminin en önemli amacı bireyin hayatta karşılaşabileceği sorun ve problemlere en kısa yoldan çözüm bulmalarını sağlamaktır. Bu nedenle matematik dersleri, bilgi öğretmeye değil, araştırmaya, düşünmeye, doğru soru sormaya, kendi kendine öğrenmeye yönelik olmalıdır. Bu bağlamda matematikle ilgili temelin oluşturulması ve matematiksel becerilerin kazandırılabilmesi için uygun eğitim yaşantılarının düzenlenmesi gerekmektedir. Matematiksel kavram ve becerilerin öğretiminde öğretmenin öğrenme ortamında kullanacağı öğretim yöntemleri büyük önem taşımaktadır. Özellikle de matematik gibi öğrencilerin çoğunun olumsuz tutum geliştirdiği bir dersin öğretiminde yöntem seçiminin doğru yapılması ve etkili yöntemlerin kullanılması oldukça önemlidir. Zira derste kullanılan yöntemler, öğretmenin davranışları, kullanılan araç-gereçler, matematiğin mümkün oldukça somutlaştırılması ve öğrencinin zihninde tam oluşması matematik öğretimini etkileyebilmektedir (Altınsoy, 2007). Matematik öğretimi zaten daha çok problem çözmeye dayanan bir süreçtir. Bu süreçte öğrencilerin somut ve gerçek hayatla ilişkili problemlerle karşı karşıya getirilmesi önemlidir. Gerçek hayat problemlerini sınıf ortamına taşıyarak öğrencinin problemi daha iyi anlamasına fırsat veren öğretim yöntemlerinden yararlanmak gerekir. Matematik dersinde, gerçek durumların yansıtılması ve gerçek durumların olduğu yerlere gidilmesinin mümkün olmadığı durumlarda dramadan faydalanılabilir. Örneğin alışveriş problemlerinde geçen; kar, zarar, ağırlık vb. durumların kavratılmasında sınıfın bir köşesi bakkal dükkânı haline veya manav haline getirilebilir. Burada öğrencilerin yaptıkları etiketler, sembolik yiyecekler, küçük bir terazi vb. araç ve gereçler bulunabilir (Baykul, 2009).Bunun gibi matematik dersinin drama yönteminden faydalanılarak canlandırılması öğrenciler için anlaşılması zor olarak görünen birçok konunun kolayca anlaşılmasını sağlayabilir. Nitekim uzun yıllardır çocukların günlük yaşantılarında oyun ve projelerle matematiksel kavramlar öğretilmeye çalışılmış, böylece oyun sırasında çocuğun bilişsel gelişimi desteklenmiştir. Bu açıdan derslerde gerçek nesnelerin ya da gerçek nesnelerin yerine konulan simgesel nesnelerin de yardımı ile çeşitli konulardaki birçok kavram (büyüklük, ağırlık, biçim...) ve bu kavramlara ait tanımlayıcı, açıklayıcı bilgilerin öğrenilmesi kolaylaştırılabilir. Bu şekilde matematik öğrenciler için daha somut ve anlamlı hale getirilebilir. Bu bağlamda öğrencilerin matematikle ilgili becerilerini geliştirmede dramadan yararlanılabilir. Öğrencilerin matematiği yaparak yaşayarak, çeşitli problem durumlarına kendi çözüm önerilerini getirerek, sorgulayarak öğrenmelerine imkan sunar. Matematik dersinde, yine başta problem çözme yeteneğini geliştirebilme olmak üzere, gerçek yaşamı algılama, ölçme işlemleri yapma ve sayılarla gösterme, varlıkların benzerliklerini, farklılıklarını, büyüklük küçüklüklerini ve konumlarını anlama, araştırma merakına sahip olma, önyargılardan kaçınma, yerinde karar verme, açık fikirli olma amacıyla değişik rol oynamalara yer verilebilir (Üstündağ, 2009). Çünkü yaparak yaşayarak öğrenmeyi temel prensip olarak kabul eden drama, çocukların fiziksel, sosyal, mantıksal-matematiksel bilgiye ulaşmalarında önemli bir basamağı oluşturur. Bu açılardan matematikdersi drama yönteminin kullanılması için oldukça uygundur. Ayrıca dramanın matematik eğitiminde kullanılması oyun ve harekete dayalı bir öğrenme ortamı sunduğundan öğrencilerin matematiği deneyimleyerek öğrenmesi için uygun ortamı sağlayarak öğrenciyi edilgen bir dinleyici konumundan kurtarıp kendi öğrenmesinden sorumlu aktif bir öğrenici konumuna getirebilir. Öğrenciler öğrenmeye çalıştıkları şeyleri yaparak yaşayarak, görerek ve duyumsayarak yani kendi yaşantılarıyla ilişkilendirdikleri için bilgilerin içselleştirilmesi ve kalıcılığı daha fazla olabilmektedir. Bundan dolayı, matematik öğretiminde drama kullanılarak bu yöntem içerisinde yer alan dramatik öğeler ve oyunlar sayesinde matematiğe duyulan önyargı ve kaygılar da ortadan kaldırılabilir. Ayrıca bu dramatik öğeler ve oyunlar yardımıyla öğrencilerin derse karşı olumlu tutum geliştirmeleri, matematiksel kavramları sevmeleri, öğrenmek için heyecan ve ilgi duymaları sağlanabilir (Türker, 2011). Bu olumlu öğrenme ortamı öğrencilerin matematik dersini kavrama ve uygulama düzeylerindeki başarılarını artırmada önemli bir rol üstlenebilir.Drama yönteminin, öğrencilerin öğrenmeye motive edilmelerine ve dikkatlerini sürdürmelerine yardım ettiği, özellikle düşük yetenekli öğrencilere problem çözme ve üst düzey düşünme becerilerinin kazandırılmasında etkili olduğu, öğrencilerde başkalarının fikirlerine saygılı olma, hoşgörülü olma, empati kurma ve tartışmayı öğrenme yeteneklerini geliştirmesi gibi birçok duyuşsal ve bilişsel değişkeni olumlu yönde etkilediği bilinmektedir(Erdoğan, 2008).

Matematik öğretiminde dramanın öğrenciye katkılarını aşağıdaki şekilde özetleyebiliriz;

  • Soyut ve karmaşık matematiksel kavramlar somut ve ilgi çekici hale getirilebilir.
  • Öğrenciler yaparak yaşayarak öğrenirler, sürecin bizzat içerisindedirler dolayısıyla aktif durumdadırlar.
  •  Çalışma grup etkinliği olduğu için; öğrenciler, birlikte çalışmayı, dinlemeyi, anlamayı, ayrıntıların farkına varmayı, kendini ifade etmeyi, demokratik olmayı öğrenirler.
  • Öğrenciler yaşamında karşılaşacağı gerçek durumların provasını yaparlar, sorunlara çözüm bulmayı, çözümün birden fazla olabileceğini öğrenirler.
  • Öğrenciler olaylar karşısında neden sonuç ilişkisini kurmayı öğrenirler.
  • Öğrenciler farklı bakış açıları kazanırlar.
  •  Öğrenciler karşıdakinin yerine kendini koyabilmeyi, hoşgörüyü, sabretmeyi öğrenirler.
  • Öğrenciler arkadaşlarıyla sürekli iletişim halinde oldukları için iletişim becerileri gelişir ve dilleri zenginleşir.
  • Öğrenciler karşılaştıkları problemlere çözüm bulmaya çalıştıkları için yaratıcılıkları gelişir.
  • Öğrenciler birden fazla duyu organını kullandığı için anlatılan konu daha canlı ve yaşantısal hale gelir.
  •  Matematik dersine karşı duyulan önyargı ve kaygıları ortadan kaldırıp, öğrencilerde olumlu tutum oluşmasına yardımcı olabilir.
  • Öğrencilerin özgüven ve özsaygılarının artmasına katkıda bulunabilir.

Matematik derslerinde drama yönteminin uygulanmasına yönelik olarak bir sınıf içi etkinliği öğretmenlerimize örnek olarak verebiliriz :

“Balonlarım Var” Draması:

“Balonlarım var” dramasını bir ders saatinde uygulanmıştır. Drama için önceden hazırlanan 14 tane şişirilmiş ve üzerinde (+1) ve (-1) yazan balonlar sınıfa getirilmiştir. Balonlar öğrencilerin oldukça dikkatini çekmiş, balonların ne için sınıfta olabileceğini anlamaya yönelik duyulan istek öğrencilerde dramaya yönelik merak oluşturmuştur.Öğrencilerin biran önce balonlara ulaşmak istedikleri gözlemlenmiştir. Bu balonlar her öğrencinin üzerine asıldıktan sonra öğrenciler balonların üzerinde yazan (+1) ve (-1) ile ilgili fikir yürütmeye başlamışlardır. Fikir yürütme esnasında sayının önündeki “+” ve “- “ ile ilgili olarak öğrencilerin alacak-borç, deniz seviyesine göre yükseklik - alçaklık, hava durumu, asansör gibi örneklerden yola çıkarak bir sonuca ulaşmaya çalıştıkları gözlemlenmiştir. Verdikleri örneklerden yola çıkan öğrenciler “(+1)” ve “(-1)” ile ilgili olarak bunların birbirine zıt olduklarını ve kendi aralarında herkesin kendi grubunu oluşturacağını belirtmişlerdir. Aynı işaretli sayıların toplanması sırasında balonlar aktif olarak kullanılmadığı için öğrencilerin ilgisinde bir azalma gözlemlenmiştir. Ancak zıt işaretli sayıların toplanması kısmına geçildiğinde karşılıklı gelen her “(+1)” ve “(-1)” balonun bir araya gelip patlaması öğrencilerin ilgisini arttırmıştır. Öğrenciler dramanın bu kısmında dramaya katılmak için oldukça ısrarlı davranmışlardır ve dramanın sonunda bir öğrencinin “(+1)” ile “(-1)” i topladığımızda balon patladığına göre elimizde sıfır kalıyor” şeklinde çıkarımı dikkat çekmiştir. Bu da öğrencilerin, drama sürecinde eğlenmelerinin yanı sıra öğrenilecek bilgiye de odaklandıklarını ve drama sürecinde bilgiye kendilerinin ulaşmaya çalıştıklarını göstermektedir. Bu drama sürecinde öğrencilerin kendilerini oyun oynuyor gibi hissettikleri, heyecan ve mutluluk gibi duyguları bir arada yaşadıkları gözlemlenmiştir. Ayrıca bu dramada materyal olarak kullanılan balonların aynı zamanda bir oyun aracı olmasının öğrencileri oldukça mutlu ettiği söylenebilir.

Şekil 1. “Balonlarım var” draması(Akyazıve Kaplan, 2018)

Bu yazımızda drama ve matematik derslerinde dramanın önemi ele alınmıştır. Drama yönteminin öğrencilere bilişsel ve duyuşsal alanlarda yaptığı katkılar açıklanmış ve dramanın matematik derslerinde kullanılmasının önemi madde madde anlatılmıştır. Son bölümümüzde de matematik derslerinde drama yönteminin uygulanmasına yönelik bir sınıf içi etkinlik öğretmenlerimize örnek olarak sunulmuştur. Bu yazımızı okuduktan sonra daha detaylı bilgiye ulaşmak için aşağıda belirtilen kaynaklar incelenebilir.


 Kaynakça

Akyazı, N. ve Kaplan, A. (2018). Drama yöntemi ile tamsayılarla toplama işleminin öğretimi: 6. Sınıf öğrencilerinden yansımalar, Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(25), 259-294.
Alakoç, Z. (2003). Matematik Öğretiminde Teknolojik Modern Öğretim Yaklaşımları, TheTurkish Online Journal of EducationalTechnology – TOJET vol. 2 Issue 1
Altınsoy, B. (2007). Takım oyun turnuva tekniğinin ilköğretim dördüncü sınıf öğrencilerinin
matematik dersindeki akademik başarısı, kalıcılığı ve matematiğe ilişkin tutumları
üzerindeki etkisi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. Adana: Çukurova Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Anderson, G. (2005). Fundamentals of educationalresearch(2nd Edition). Pennsylvania: TheFalmerPress.
Baykul, Y. (2009). İlköğretimde matematik öğretimi (1-5. sınıflar). Ankara: Pegem Akademi Yayınları.
Kara, Y. ve Çam, F. (2007). Yaratıcı drama yönteminin bazı sosyal becerilerin kazandırılmasına etkisi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 32, 145-155.
Karakaya, N. (2007). İlköğretimde drama ve örnek bir uygulama. Gazi Eğitim Fakültesi Dergi-si, 27(1), 103–139.
Karapınarlı, R. (2007). İlköğretim 7. sınıf matematik dersinde yaratıcı drama yönteminin öğrencilerin başarı ve kalıcılık düzeyine etkisi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Muğla Üniversitesi, Muğla.
San, İ. (1996). Yaratıcılığı geliştiren bir yöntem ve yaratıcı bireyi yetiştiren bir disiplin: Eğitsel Yaratıcı Drama. Yeni Türkiye Dergisi, 7, 148-160.
T.C. Milli Eğitim Bakanlığı, (2005). Ortaöğretim matematik dersi (9, 10, 11 ve 12. sınıflar) öğretim programı. Ankara: TTKB.
T.C. Milli Eğitim Bakanlığı, (2018). Ortaokul matematik dersi ( 5,6,7 ve 8. sınıflar ) öğretim programı. Ankara: TTKB.
Türker, B. (2011). Yaratıcı drama yöntemi ile matematik tarihi dersinin işlenmesi. Yaratıcı Drama Liderlik/Eğitmenlik Programı Bitirme Projesi. Çağdaş Drama Derneği, Ankara.
Üstündağ, T. (2001). Yaratıcı Drama Öğretmeninin Günlüğü. Ankara: Pegem A Yayıncılık.
Yılmaz, H. ve Sünbül, A.M. (2003). Öğretimde planlama ve değerlendirme. Ankara: Mikro Yayınları.

 

Örnek Sayı

  • İlişkisel Düşünme Nedir ve Nasıl Geliştirilir? 
    Nilüfer Yavuzsoy Köse Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi, Eskişehir Ayhan Kızıltoprak Milli Eğitim Bakanlığı, Eskişehir “Gerçekten evrenin sırrını arıyorsanız, benim yaptığım
  • Özel Eğitimde Matematik
    Dr.Öğr.Üyesi. Elif AÇIL Hatay Mustafa KEMAL Üniversitesi Ülkemizde matematik öğrencilerden velilere öğretmenlerden yöneticilere ve hatta politikacılara kadar toplumun hemen her
  • Orantısal Akıl Yürütme Becerisi Nedir, Nasıl Geliştirilir?
    Dr. Mutlu Pişkin TUNÇ Bülent Ecevit Üniversitesi Ereğli eğitim Fakültesi Öğretim Üyesi This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. Öğrencilerin, orantısal ilişkilerle ve rasyonel sayılarla ilgili
  • Sayı Hissi Nedir?
    Sare ŞENGÜL Sayı hissi nedir? Müfredatta çok duyduğumuz bir kavram değil sanırım. Biz sayıları bilmiyor muyuz? ki bir de histen
  • Gelişimsel Diskalkuliye Sahip Çocuklara Matematik Öğretimi
    Dr. Öğr.Üyesi Yılmaz Mutlu Muş Alpaslan Üniversitesi Prof.Dr.Sinan Olkun Uluslararası Final Üniversitesi Gelişimsel Diskalkuli (developmentaldyscalculia)matematiğe özgü güçlükleri ifade etmek amacıyla
  • Matematik Öğretiminde Öğrencinin Sesine (Düşüncesine) Yer Açma
    Prof. Dr. Zülbiye TOLUK UÇAR Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Araş. Gör. Figen BOZKUŞ Kocaeli Üniversitesi Öğrenciler sınıfa bir takım
  • Tam Sayıların Öğretiminde Temsiller
    Doç. Dr. Ali Sabri İPEK Recep Tayyip Erdoğan ÜniversitesiEğitim Fakültesi, İlköğretim Matematik Eğitimi Anabilim Dalı Tam sayının tanımı Tam sayılar,
  • Drama Yöntemi İle Etkili Matematik Öğretimi
    Nazmiye AKYAZI Matematik Öğretmeni Günümüz eğitim anlayışı öğrencinin bilgi düzeyinin değerlendirilmesinden ziyade, bilginin birey için anlamlı ve yaşantısal hale getirilmesi
  • 1

Sayılar 2020

Apsistek

Vizetek

ISSN: 2687-3575

Email: apsistekdergi@gmail.com

0312 482 00 11

0544 482 0017

Harbiye Mah. Hürriyet Cadd. 56/A Çankaya/ANKARA